Execrable Caprisse Op 13 M.Hannaneh-Per pianoforte e Orchestra

Execrable Caprisse Op 13 M.Hannaneh-Per pianoforte e Orchestra
CADENZZA

Aug. 2000© Saba Studio- Tehran-Iran

Piano Solo: Amir ali Hannaneh( Educated from M.G.U.K.I-University of art and Cultures of moscow"Pedagology of Performance art" and diploma of piano palying from Moscow music Academy in 1997

Qasem Abedini: Song Engineering and Mix
Hamid reza Dibazar: Recording Assistant
A.Gharibi: Camputer Graphic
Muhamad Ali Amini: Technical supervision

The copyright in this sound recording is owned by AMIR ALI HANNANEH, PIANIST AND MODERN COMPOSER

خوانندگان گرامی :حقوق نویسنده این وبلاگ محفوظ است.

کلیه عکسهای این وبلاگ متعلق به شخص حقیقی" امیر علی حنانه" میباشد.و همگی این عکسها و مدارک از آرشیو اینجانب امیر علی حنانه میباشد.کلیه حقوق مادی(؟)ومعنوی آن متعلق به امیر علی حنانه"به شماره شناسایی 18/2 کانون نوازندگان موسیقی کلاسیک خانه موسیقی با درجه هنری پیوسته درجه +1 میباشد.

Farabi radio symphonic orchestra was founded by Morteza Hannaneh Tehran-Iran in 1963

Farabi radio symphonic orchestra was founded by Morteza Hannaneh Tehran-Iran in 1963

MortezaHannaneh is the true founder of the modern national music in Iran .I think it doesn't need to explain his biography to the Iranian and the interested persons in Iranian modern national music. Every one knows that graduated from the Tehran conservatory. (HonarestaneAliyeMusiqi , he cooperated with ParvizMahmood, the famous composer who supported him to found the Tehran symphonic orchestra. from (1952 to 1954)he was the conductor of this orchestra. He went to Italy to study more and research on music in late 1954 . Getting remarkable scientific experiences on music, he returned to Iran after eight years .
MortezaHannaneh and his colleagues : FereydoonNasseri the late , kasravi and Mrs. Shahniya for the second time in Iran music history succeeded to found another symphonic orchestra named Farabi in Iran radio . MortezaHannanehwas invited by UNESCO to take part in the congress of the first world modern composers in Paris on June1966 .This was the first time that Iran was invited to take part in such congress. You know that every year, the world modern composers were invited to Paris, on June. The composers should introduce their recorded works, of their countries in that congress. The best work must be performed lively in front of the audience on the Paris radio & TV. The selected ten tops were broadcast all over the world. This introduces the different nation's music to the world and every country was presented to the musical works of another country. MortezaHannanehwas invited from Iran to the congress for the first time. while no countries but Japan and turkey were invited among the whole Asian and African countries. Even the former Eastern Germany (D.D.R) after the three-year conflict took part in the congress for the first time and introduced his modern music.
Some developing countries opposed against the invitation of Iran to the congress. But the head of congress mentioned that Iran has been one of the developed countries which his music has improved simultaneously with Europe. Hannaneh says, "Today's modern music is a composition of sounds and voices in which even the voice of animals is heard. The west world is thirsty to find new voices and sounds and tries to bring the music out of any oldness and sentimentalism. So every country whose musical works was combination of expressions and feelings, was called laughing stoke and disappointed to succeed. Morteza Hannaneh notes "first, I worried about this subject, and although I myself was witness of modern music improvement in Italy, I got my given tape again .But when I heard the work of Russians and some other nations which had a form and a frame of instrumental music, I decided to return my recorded music tape from Iran to the congress. This work was made by Hannaneh the own. Its name was "the Dream of the little devil" from oratorio accompanied with the voice of Hossein Sarshar as the Tenor soloist and performed by Farabi radio symphonic orchestra. Everyone who heard the work, had a very good opinion about it. So the Jury agreed that it is the best modern music among the whole works since Iran had had remarkable changes in its music. The head of congress expressed "we hope to hear more modern and interesting works and especially new voices from Iranian in near future." Rest of the countries werent happy for this decision but they had to buy the best work from Iran and broadcast it from their countries. It was even recorded on a gramophone disk and became a universal work in modern music of Iran. After Iran, the best works were as following: Poland, England Czechoslovakia, Hungary, Sweden, Austria, Yugoslavia and France. Italy with 700 years\experience and Germany couldnt succeed in this competition. The jury even laughed at the modern music of the (former Soviet Union) Russians, and called them backward.
In this situation the work of Iran not only wasn't funny but also was the best one." I hope to take part of Iran in this congress for the next years with new modern works. I invited all Iranian composers to introduce their partitures to the scientific music section of radio.FarabiOrchestra started his activity From 1963 and then the interested people in new Iranian scientific music heard new works from radio that differed too much from the past. The music of Iran had come up to its life and it was expected to be continued more energetically and fondly .In this period FarabiOrchestra performed many brilliant works. Unfortunately and suddenly this Orchestra cut his activity after 10 years. Before talking about Hannaneh's resignation, it is better to say something about the activities of the orchestra and the reasons of stopping it . Fereydoon Nasseri mentioned, "One of the biggest problems about the orchestra was reporting unreal news about the spent money for activity of it .For example they announced this money 4 times more than the reality. Morteza Hannaneh said "I prove that the recording of Farabi orchestras cost very cheaper than the other orchestres. because the member of this orchestra were Frequently young and were paid just 15 tomans per 4 hours. While the elder ones got 200 tomans since we couldnt perform and record the "programs music" by a traditional instrument like "Tar", thus all of the orders were given to the Farabi orchestra."
Nasseri says, "This was just the only orchestra which could keep the respectability of music of Iran. Except the solo instruments, the records of this orchestra were the only work sent to other countries and even won the first prize of the congress in Paris. It was broadcast through many foreign Radios. Well was the problem of Iran music solved by resignation of Hannaneh and his colleagues? Was it a good decision? Every one had a different view. But Hannaneh finally announced that "Although all of my colleagues are worried about my resignation and make me change my decision, and according to their said, I shouldn't deliver this great responsibility to the artless persons. You know that our energy is limited and I can't to lerate the whole disturbances. specially in the field of art .I face the affected and faithless activities and persons making me not to perform any remarkable work. I proved during these years that I devoted my life to help the people and I was at their service. If you compare our works in Farabi orchestra with the same ones in other orchestras, you will get the differences and qualities. Thus this is the educated young turn, to try and continue this way. Having positive activities we expected to be supported at least. If I knew how to play instrument just for funny and earning I would surely do it. I hope my resignation is agreed. I think that every noble and hungry man and woman in Iran prefer living freely to live in a poisonous situation." As you see Morteza Hannane succeeded universally in the Paris UNESCO congress in 1966. His success had originated from forming Radio symphonic orchestra on the base of scientific and academic music ; making the modern music of Iran improve universally and internationally ; founding Farabi radio symphonic orchestra ; performing and recording the famous composers' works and also drag the Iranian music toward to polyphonic route's. Hannaneh worked on composing and researching on Iranian Modals music. He gradually completed his works and began to write music for many films. Of course he believed that compose music for films, wasnt an artistic activity. He studied on himself and discovered his style of Composition "Iranian ppolymodality, studying and researching on music which is heard clearly and easily in his works. Today his son, AmirAli Hannaneh continues his way .theory of" Modes Marriage" is the new VISION on modern Iranian music. Next article on the Blog:you will read about the concept of " Modern Music " which is based of Composition on new " fusion" of" world music" based on thesis, not anti thesis means. 25 October 2008 tehran.

FARABI ORCHESTRA ...The radio symphonic orchesrta of Iran. was founded in 1963 by Morteza hannaneh.

اركستر فارابي :تأسيس 1341 تهران توسط " مرتضي حنّانه"
Farabi" radio symphonic orchestra of Iran. 1963/ Morteza Hannaneh"

Research:Amir Ali Hannaneh

نوشته امير علي حنّانه مهرماه 1387

موسيقي ملّي ايران است ، ديگر فكر نمي‌كنم امروز نيازي به تشريح بيوگرافي او براي مردم و علاقه مندان به موسيقي ملي ايران باشد . چون همه مي‌دانند كه او پس از اتمام تحصيلات در هنرستان عالي موسيقي به مدّت زيادي با پرويز محمود (Parviz mahmood) آهنگساز معروف كار مي‌كرد و با كمك او پايۀ اركستر سمفونيك تهران (Tehran Symphonic Orchestra) را ريخت و پس از عزيمت پرويز محمود و روبيك گريگوريان به آمريكا مرتضي حنّانه به مدت دو سال سرپرست هنري اركستر هنري تهران را به عهده گرفت از اواخر 1329 تا اواسط پاييز 1332 .
در اواخر سال 1332 او به ايتاليا رفت و مدت 8 سال به كار و تحقيق پرداخت و با توشه علمي قابل توجهي به تهران بازگشت مرتضي حنّانه بار ديگر در تاريخ موسيقي كشورمان موفق شد كه با همت همكاران خود زنده ياد" فريدون ناصري" و كسروي و خانم شهنيا اركستر سمفونيك ديگري به نام اركستر فارابي را در راديو ايران تأسيس کند. در تيرماه 1344 مرتضي حنّانه از طرف سازمان فرهنگي يونسكو (Unesco) براي شركت در كنگرۀ آهنگسازان معاصر جهان، به پاريس دعوت شد اين اولين باري بود كه از ايران براي شركت در چنين كنگره اي دعوت به عمل آمده بود!
مي دانيد كه هر سال در ماه ژوئن آهنگسازان معاصر جهان از طرف يونسكو به پاريس دعوت مي‌شدند و در اين كنگره هر كشوري آثار ضبط شده آهنگسازان معاصرش را معرفي مي‌كرد و اين آثار پس از پخش، از طرف هيئت داوران مورد قضاوت قرار مي گرفت در ميان همه اين آثار تعداد ده اثر از اين آهنگسازان انتخاب مي‌شد . اثر هنري نفر اول در راديو تلويزيون پاريس در حضور مردم اجراي زنده مي‌شد و از راديو نيز پخش مي گرديد. آثار9 نفر آهنگسازان بعدي به علاوه اثر نفر اول از فرستنده هاي مختلف دنيا پخش مي گرديد و با اين عمل موسيقي ملل مختلف جهان را به هم معرفي ميكردند. و هر كشور با موسيقي كشور ديگر، به راحتي آشنا مي‌شد براي اوّلين بار مرتضي حنّانه از ايران در اين كنگره شرکت یافت.این در حالي بود كه از كشورهاي آسيايي و آفريقايي به جز تركيه و ژاپن(Turkey) a (Japan) هيچ كشور ديگري در اين كنگره شركت نيافتند.جالب توجه است كه آلمان شرقي (D.D.R) هم پس از سه سال كشمكش براي اوّلين بار در اين كنگره حضور پيدا كرد و موسيقي معاصر خود را عرضه كرد.چون تا آن روز هيچ يك از كشورهاي رو به توسعه مانند تركيه كه تا حد زيادي در موسيقي پيشرفت كرده بود، موفق به شركت در اين كنگره نشده بودند موضوع دعوت از ايران باعث تعجب و اعتراض سايرين گرديد اما رئيس كنگره خاطر نشان ساخت كه ايران در شمار ممالك مترقي است و موسيقي آن هم پا به پاي اروپا پيشرفت كرده است.حنانّه مي‌گويد: موسيقي مدرن امروز جهان از اصواتي تشكيل شده است كه در آن حتي صداي حيوان چهارپا نيز شنيده مي‌شود.دنياي غرب با عطش عجيبي به دنبال صداهاي جديد مي‌گردد و مي كوشد كه موسيقي را از حالت كهنگي و سانتيمنتاليزم Sentimentalisme بيرون آورد. براي همين بود که هر ملتي اگر اثري را ارائه مي داد، كه در آن احساسات و موسيقي با هم آميخته شده بودند.مورد تمسخر قرار مي گرفت و اميد موفقيت خود را به كلي از دست مي داد .
مرتضي حنّانه مي نويسد: در مرحلۀ‌ اول اين موضوع باعث ترس و وحشت من شد و من كه شاهد ترقي موسيقي مدرن بودم نوار ايران را پس گرفتم واز ارائه دادن آن منصرف گرديدم ولي وقتي كارهاي روس ها و چند ملّت ديگر را كه هنوز قالب موسيقي سازي (instrumental) را داشتند شنيدم ،ترديدم از ميان رفت و بار ديگر تصميم گرفتم موسيقي ضبط شده از طرف ايران را در كنگره ارائه بدهم . اين موسيقي اثر خود حنّانه به نام" روياي يك شيطان كوچك" از ارواتوريو Oratorio بود و از صداي حسين سرشار در آن استفاده شده بود . اين اثر مورد توجه فراوان قرار گرفت و داوران همه به اتفاق گفتند: موسيقي ايران تغيير قابل توجهي داشته است و رئيس كنگره در اين باره گفت:اميدواريم كه در سالهاي آينده ايران بتواند كارهاي مدرن تر و جالب تر و بخصوص از صداهاي جديد كشورش استفاده كند و نتيجه داوري اين شد كه ملل مختلف كه از رأي گيري چندان راضي نبودند براي خريد نوار از راديو ايران بر يكديگر سبقت گرفتند و ما در حدود 21 خريدار از 21 كشور جهان پيدا كرديم كه اين نوارها از راديوي كشورشان پخش شد و تبديل به صفحه نيز گرديد يعني موسيقي مدرن ايران در 21 كشور جهان معرفي شد.پس از پيروزي ايران در اين كنگره برندگان به ترتيب عبارت بودند از : لهستان – انگلستان – چك و اسلواكي – مجارستان – سوئد – اتريش – يوگسلاوي و فرانسه و بدين ترتيب معلوم شد كه ايتاليا با 700 سال سابقه و آلمان با آن قدرت عظيم نتوانستند در اين كنگره برنده شوند و حتي هيئت داوران به موسيقي مدرن اتحاد شوروي (روسيه) با آن همه عظمت، خنديدند و آن‌ها را عقب مانده خواندند و باز هم در چنين اجتماعي شركت ايران بسيار جالب توجه بود. من اميدوارم كه سال آينده با كارهاي جديدي كه با زمان تطابق داشته باشد بتوانيم در اين كنگره شركت كنيم من از همگي آهنگسازان دعوت لازم را براي ارائه پارتيتورهاي خود به شوراي علمي راديو به عمل آورده ام .
***
اركستر فارابي از سال 41 فعاليت خود را آغاز نمود و علاقه مندان به موسيقي علمي ايران براي اولين بار موسيقي هاي جديدي را از راديو شنيدند كه با آنچه كه قبلاً شنيده بودند، اختلاف فاحشي داشت . موسيقي ايراني جان تازه اي گرفته بود و انتظار مي رفت كه اين راه با علاقه و اشتياقي وافر ادامه يابد دراين مدت اركستر فارابي آثار خيلي درخشاني را اجرا كرد. متأسفانه به ناگهان اين اركستر پس از 10 سال دست از فعاليت برداشت.حال قبل از بررسي علت استعفاي حنّانه به كارهاي اين اركستر و عواملي كه به تعطيلي اركستر انجامید مي پردازم. فريدون ناصري در اين مورد مي‌گويد: يكي از بهانه ها كه براي جلوگيري از ادامه كار اركستر مي تراشيدند سند سازي و دادن گزارشهاي خلاف واقع درباره هزينه اين اركستر بود البته بايد بدانيد كه اين هزينه ها را 4 برابر گزارش مي دادند مرتضي حنّانه مي‌گويد: من ثابت مي‌كنم كه نوار اركستر فارابي از همه اركسترهاي ديگر ارزانتر تمام مي‌شد. چون عموماً اعضاي اركستر> جوان بودند< و براي 4 ساعت فقط 15 تومان مي گرفتند حال آنكه مسن تر ها رقمي نزديك به 200 تومان دريافت مي‌كردند .چون آرم برنامه ها را با تار نمي توان اجرا كرد همه تقاضاها به اركستر فارابي داده مي‌شد. ناصري مي‌گويد اين تنها اركستري بود كه همواره توانست از آبروي موسيقي كشور دفاع كند به جز نوار سازهاي سولو(solo) تنها نواري كه به خارج رفت و مورد قبول قرار گرفت و حتي در تريبون بين المللي آهنگسازان در پاريس برنده شد نوار همين اركستر بود كه اغلب راديوهاي جهان آن را پخش كردند.خوب آيا با استعفاي حنّانه و كنار رفتن ساير آقايان مشكل موسيقي ملي ايران حل مي‌شود؟آيا كنار كشيدن و رها كردن كار درستي است؟ هر كس نظري داشت ولي نهايتاً خود حنّانه مي‌گويد : با اين كه همكاران عزيز از استعفاي من ناراحت هستند و درصدد اين برآمدند كه من از سرپرستی هنري اركستر استعفا ندهم و به قول ايشان موسيقي ملي ايران را كاملاً در اختيار بي هنران نياندازيم ولي نيروي انسان براي مقابله با ناملايمي ها نيز حد و مرزي دارد مخصوصاً در امور هنرياگر انسان هر روز با كار شكني، دورويي واخلال روبرو شود قادر به ارایه كار ارزنده اي نخواهد بود. من در اين مدت ثابت كردم كه به اين مردم خدمت كردیم . به عنوان مثال يكي از نوارهاي اركستر فارابي و يكي ديگر از نوارهاي اركسترهاي ديگر راديو را در كنار هم بگذاريد و خودتان مقايسه كنيد.حال ديگر جوانان تحصيلكرده بايد در اين راه تلاش كنند.ما در مقابل خدمت، انتظاراتي هم داريم كه از حداقل تجاوز نمي‌كند. من اگر مطربي بلد بودم و آن راه را مي رفتم، شايد زندگيم بهتر از امروز تأمين مي‌شد اميدوارم كه با استعفاي من در چنين موقعيتي موافقت شود چون گمان مي‌كنم هر ايراني اصيل گرسنه ، سرافراز زيستن را به سيري و سرافكندگي ترجيج مي‌دهد. مي بينيد كه مرتضي حنّانه با تشكيل اركسترهاي راديو بر مبناي موسيقي علمي و پيشبرد موسيقي ملي ايران به صورت جهاني و ايجاد اركستر سمفونيك راديو ايران به نام اركستر فارابي و اجرا و ضبط آثار آهنگسازان ارزنده كشورمان و همچنين هدايت موسيقي به سمت پلی فونيك< موفقيت جهاني را در سال 1966 در پاريس به دست آورد و پس از آن كار اصلي او آه محض روي مدهاي موسيقي ايران و تحقيقات گسترده در اين زمينه و تكامل آثارش و نهايتاً نوشتن "موسيقي فيلم "كه آن را هنر نمي دانست براي ارتزاق در سالهاي آتي بود. او زبان و سبك نوين شخصي خود را يافت كه در آثارش به وضوح شنيده مي‌شود.

تهران مهر 1387 امير علي حنّانه

Pedare azizam khodahafez baraye hamishe,asude bash

من امشب 21 مهرماه 1387 تحقیق خود را در مورد کاپریس لعنتی بصورت جامع روی ادرسهای اینترنتی دیگر خود منتشر کردم.24 مهر امسال اولین سالیست که دیگر شاید این اثر فکر مرا به خود مشغول نخواهد کرد.من وجدانم را راحت کردم و میدانم که دترمینیسم حنانه را شکستم.19 سال فکر بود و هدف.مرتضی راحت باش ان عشق تو جاودانه شد ومن در این راه که مسیری تاریک وغمگین بود به عظیم بودن خداوند پی بردم....amiralihannaneh.blogspot.com 2)amiralihannaneh.blogfa.com va music professional of Ostad morteza hannaneh dar Peykebartar.ir zone 7,8,6. mehre 1387 tehran iran.

به نام خدا
0p.13- راز كاپريس لعنتي برجسته‌ترين اثر حنانه
Caprisse per pianoforte e orchestra
(1956 – 1986) مرتضي «نوشتة اميرعلي حنّانه»
همه چيز از آنجايي شروع شد كه من در شهريور سال 1368 وقتي كه پدرم مرتضي آن كاپريس لعنتي را كه از بچگي با آن آشنا بودم، امضاء كرد و به من اميرعلي حنانه تقديم كرد، ذهن من درگير شد و ديگر تمام هدفم براي رفتن به خارج، جايي كه بتوان تحصيلات آكادميك در زمينة نوازندگي پيانو را به طور جدي شروع و به اتمام برسانم كه چون پدرم به من سفارش كرده بود، تصميم گرفتم به مسكو جايي كه صاحب مكتب نوازندگي پيانوي مطرح در قرن 20 بود بروم. و براي كسب يك تكنيك برتر و پيانيست جهاني شدن اقدام كنم.
پروردگارا، تو را ستايش مي‌كنم كه آنچنان شغلي را به من عطا كردي كه جز مرتاض از آن سر در نمي‌آورد. 13/4/62 مرتضي حنانه- تهران
مرگ استاد مرتضي حنانه در 24 مهر ماه 1368
استاد مرتضي حنانه در شهريور سال 1368 همانطور كه گفتم قبل از مرگش اين اثر را به من تقديم كرد. اين اثر در سال 1365 بالاخره پس از سي سال تفكر و تعمق و وسواس هنري، تمام شده بود.
در آذر ماه 1368 در روز چهلم بزرگداشت پدرم انجمن موسيقي ايران برنامه كنسرت مفصلي را ترتيب داد كه در آن خود من به عنوان تكنواز اثر هزار دستان البته بخش اورتور آن را و سپس اثر روندو كاپريچيوزو Rondo Capricioso را با اركستر سمفونيك تهران به رهبري زنده‌ياد حشمت سنجري اجرا كردم، كه اين اولين باري بود كه روي صحنة تالار وحدت اجرا مي‌كردم ولي همچنان تمام ذهنم را اجراي كاپريس و غصة مرگ پدر فرا گرفته بود. در آخر آن شب آذر ماه 1368 يادم مي‌آيد كه زنده‌ياد حشمت سنجري مرا به آغوش كشيد و در حال گريه كردن گفت که اي كاش من به جاي مرتضي مي‌مردم. مردم همه به هيجان آمدند و از آن روز به بعد اركستر تا يك سال تقريباً بدون سرپرست هنري ماند. در آن زمان من هنوز تكنيك لازم براي اجراي كاپريس را نداشتم و فهم و مطالعة كافي هم روي اين اثر پيدا نكرده بودم و اين طبيعي بود چون او در هنگام آهنگسازي طبيعتاً براي من توضيح نمي‌داد كه چه مي‌كند. در سالگرد بزرگداشت مرتضي حنانه مهر 1369، كاپريس لعنتي براي بار سوم اين بار با رهبري زنده‌ياد فريدون ناصري و تكنوازي طاهر جليلي اجرا شد كه از ديدگاه يك موسيقي‌دان متخصص اجراي خوبي نبود . شايد اگر مرتضي زنده بود دوباره براي بار چندم پارتيتور را پاره مي‌كرد.
انگار پس از هر اجرا او خود را مقصر مي‌ديد! در حالي كه اجرا كنندگان بيشتر به لحاظ اجرايي مشكل داشتند[1]. و هر بار در راه سبُك كردن تكنيكي اين اثر برعكس به پيشرفت‌ها و كشف‌هاي جديدي روي موسيقي مُدال ايران و شيوة كمپوزيسيون خود مي‌رسيد كه به طور عجيبي ورسيون (Version) بعدي به شدت سخت‌تر از قبلي مي‌شد. اين امر سبب شد كه حنانه از همان اولين اجرا، يعني در جشن هنر شيراز در تخت جمشيد در سال 1346 كه با اركستر سمفونيك تهران و رهبري فرهاد مشكوه صورت گرفت يك حس عجيبي نسبت به اين كار پيدا كند، در آن شب هم چون از اجرا راضي نبود پارتيتور كاپريس را كاملاً پاره كرد[2]. در حالي كه اين اجرا ضبط شده و در آن خانم لوست مارتيروسيان اجراي خوبي داشتند ولي توازن و بالانس با اركستر سمفونيك آن هم شب هنگام در تخت جمشيد و تكنيك‌هاي ضبط غير پيشرفتة آن روزها نسبت به اروپا، آن چيزي نشد كه مرتضي حنانه را راضي نمايد. از همان شب به بعد اين اثر در اولين اجراي خودش لقب لعنتي را با خود يدك كشيد.
از روز 10/6/71 كه من از ايران به روسيه رفتم تا به امروز مسائل زيادي در من رخ داده كه به راز كاپريس لعنتي نزديك شدم. در واقع خود اين كاپريس باعث اين تحصيلات شد. حالا نوبت من رسيده است.من برای وصیت مرتضی حنانه و اینکه هرکز نتوانستم نکاه اخرش را فراموش کنم شروع به تحقیق کردم.نام اثر به فارسی هوس نفرین شده میباشد. در اوايل راه بي تجربه و خام بودم. براي رسيدن به اين هدف كه در 10 متري اتاقم قرار داشت، (نه فقط پارتيتور، بلكه مفهوم فلسفي اثر و انديشة آن) دست به سفري دور و دراز و مشقّت باري در سال 1371 زدم و آن هم به سرزمين ناشناختة روسيه. يادم است كه وقتي با پدرم به شمال مي‌رفتيم، تابستان‌ها او كمي استراحت مي‌كرد،معمولا او اواخر شهریور مرا به شمال میبرد.و شبها با هم كنار دريا قدم مي‌زديم و او برايم از مفهوم هستی و فیزیک وموسیقی و ... نوازندگان چيره‌دست و برجستة روسيه صحبت مي‌كرد[3]. و از سبك نوازندگي آنان روي پيانو براي من غول‌هاي بي شاخ و دمي ساخته بود كه پيانو را مثل موم در دستشان بازي مي‌دهند. من خود فهمیده بودم که او دوست داشت این اثرش را با یک سولیست روس اجرا کند. سال 1358 بود که. من دیکر نوازندگی رانزد طاهر جليلي و چهار سال اول کتابهایBeyer و Hanon و Czerny شمارة 299 روزانه و گامها را هر روز به مدت طولاني روي پيانو كار مي‌كردم.
در واقع همين تمرين‌هاي خشك و سخت روزانه و درس‌هاي تمام نشدني Beyer (كتاب مقدماتي آموزش پيانو) پوست مرا كنده بود و ديگر خلاقيتي برايم نگذاشته بود. البته اين تقصير معلم جوان من نبود بلكه سيستم غلط آموزشي رايج در كشورمان بود كه مرا سالهاي متمادي روي تمرين‌هاي خشك نگه مي‌داشت. من هميشه گفته‌ام پيانيست نبايد تدريس كند، او بايد پيانو بزند. به قول س. ريختر S. Richtër : در اين راه (نوازندگي پيانو) هيچ كس حق درس دادن ندارد به جز پيانيست‌هايي كه پداگوگ باشند. يعني دورة كامل پداگوژي را به اتمام رسانده باشند. مانند: هاينريش نوهاوس H. NeuHaűs معلم بزرگ ريختر Richtër و اميل گيللس E. Gilels صاحب مكتب نوازندگي پيانوي قرن بيستم روسيه و جهان.
از سال 1365 نيز با اين استاد و آن استاد تا سال 1371 سپري كردم. در مسكو 8 سال تحصيل در همين رشته يعني نوازندگي پيانو و سپس پداگوژي كه كاري بس مشكل بود و شركت در مستر كلاس‌هاي مختلف كنسرواتوار مسكو و كلاس خانم ناديا نيكولايوا Nadja Nikolaeva معلم الهام‌بخش من، تجربه‌اي را كه مي‌خواستم كسب كنم را برايم امكان‌پذير ساخت.
ديگر به لحاظ تكنيكي از هر نظر قوي‌تر شده بودم و كاپريس را از حفظ با اجراي فوق‌العاده قوي از نظر تكنيكي مي‌نواختم و همين‌طور رپرتواري كه طي آن سالها آماده كرده بودم.
سال 1378 ناگهان روزي به ياد سفر پدرم به ايتاليا افتادم. روزي كه پدرم رهسپار ايتاليا مي‌شد (آذر 1332) چند دقيقه‌اي پدربزرگم ميرزا محمدخان حنانه، خدا رحمتمش كند، او را در حضور مهمانان و حضار در منزل صدا كرد و گفت: «حالا كه به خارج مي‌روي، بدان كي هستي و چه هستي و به كجا مي‌روي و چه مي‌خواهي؟ زيرا اگر آب و هواي آن ديار، موسيقي خيز بود لابد همة رفتگرهاي اروپا بتهوون مي‌شدند. پس برو و حال كه تصميم گرفته‌اي به اصالتت نيز فكر كن». من هم كه هنوز به فكر اجرا و فهم محتواي كاپريس بودم در خرداد 1378 مسكو را ترك كردم و شب هنگام به طرف تهران پرواز كردم. از آن روز كه به تهران رسيدم تا به حال دو رقم اول و دوم تاريخ عوض شده است يعني سال 78 به 87 تبديل شد. در اين سالها به غير از تجربه بر روي آثار او و كنسرت‌هايي كه داده بودم، تكنيك‌هاي جديدي را براي اجراي اين نوع موسيقي مدرن ايراني، سازگار با سبك شخصي خودش (هارموني زوج) براي پيانو، و مطالعه روي اركستراسيون او و شيوة خاص كمپوزيسيون مرتضي را آغاز و مورد آناليز قرار دادم. اين كار تحقيقاتي بسيار سخت بود زيرا مرتضي حنانه براي (تفهيم انديشه و فلسفة خود) تمام نوشته‌هايش را كدگذاري Password كرده كه با مشقت فراوان جوينده را به طرف اصل مطلب مي‌كشاند. براي فهميدن مسائل تخصصي و شيوة كمپوزيسيون كاپريس، مجبور شدم كه زندگي او را تا آخر مطالعه كنم يعني تمام دفترهاي خاطرات او را خواندم كه در آن‌ها نيز كدهاي زيادي ديده مي‌شود و وقت بسيار مي‌گيرد. از مجموع همة اين تحقيقات، به داستان تلخي كه سال 1326 برايش اتفاق افتاده بود، پي بردم.
داستاني كه حقيقي است، و بيش از اين به علت مسائل خصوصي او نمي‌خواهم آن را باز كنم. فقط اشارة جزئي به آن مي‌كنم.
در سال 1326 مرتضي حنانه هنرآموز عالي هنرستان موسيقي در دبيرستان نوربخش تهران مشغول تدريس موسيقي به عنوان مدرس موسيقي مي‌شود. دوستي او با غلامحسين غريب از يك طرف و مسائلي كه آن روزهاي پاييزي 1326 بين آن‌ها اتفاق افتاد از طرف ديگر، پدرم پي به حقيقتي تلخ برد كه انتظارش را نداشت.
او كه به ماجرا پي برده بود، پس از 6 سال به طور ناگهاني در ترامواي رُم[4] با برخورد با همان دوستِ مشتركشان (يعني دوستِ غريب و حنانه) كه باعث ضربة روحي براي مرتضي شده بود، حقايق را به طور كامل از زبان خودش بازگو میکند. ماجرا در آنجا به اثبات رسيد. ديگر شكي وجود نداشت. همين داستان، سبب شروع انديشة خلق اثري مانند كاپريس.شد. در واقع عشقی بالا با شکستی تاریخی تبدیل به هوسی لعنتی شد.عشقی که حنانه هرگز از ان حرف نزد و 33 سال او را تسخیر کرد.در جستارم به ترانه شاعر معینی کرمانشاهی برخوردم.بسیار اتفاقی.ومسایل خیلی با.زترشدند.جالب بود که شاعر با مرتضی حنانه در ارکستر فارابی همکاری میکردند. ترانه نفرین او کاملا حکایت همین ماجراست.هوس نفرین شده (زندگي شخصي خودش)که حاصل شکست تاریخی او در خزان 1335 در رم است دیگر انگیزه شروع این برجسته ترین اثر را کامل میکند..
سال 1326 ضمن اين كه حنانه و غريب هر كدام از طرف ادارة كل موسيقي كشور به مدارس اعزام شده بودند، عصرها نيز در اركستر سمفونيك تهران به تمرين مي‌پرداختند. اركستر سمفونيك تهران، به همت حنانه، غريب و چند تن از شاگردان عالي هنرستان و البته شخص پرويز محمود، تأسيس شد. از سال 1321 تا 1331 به مدت ده سال، مرتضي حنانه هورنيست اول اركستر هنرستان عالي موسيقي و سپس، رسماً از سال 1325 به بعد به سمت هورنيست اول اركستر سمفونيك تهران در آمد. مي‌بنيد كه مدارج ترقي را با مشقت و زحمت فراوان طي مي‌كرد و همزمان نزد پرويز محمود تا 1330 به تحصيل در رشته كمپوزيسيون ادامه مي داد. پس از رفتن پرويز محمود و روبيك گريگوريان در سال 1331، مرتضي حنانه رسماً به سمت رهبري دائم اركستر سمفونيك تهران انتخاب مي‌شود و دو سال با اين اركستر، كار مي‌كند و در كنسرتي به مناسبت هزارة ابن سينا، موفق به اخذ بورس تحصيلي ايتاليا از سفير وقت مي‌گردد[5].
اما او با اين بورس يك ساله به تحصيل در مدرسة عالي موسيقي واتيكان به صورت پاره وقت نيز مشغول مي‌گردد كه در آنجا تئوري موسيقي يونان باستان را مطالعه كرده و طبق اسنادي كه از ايران در كتابخانة واتيكان مانده بود، آن را منطبق با تئوري موسيقي ايران قديم مي‌يابد و اكتشاف جديدي صورت مي‌گيرد. راز مُدها و كنترمدهاي[6] موسيقي كشورمان ايران. الحق كه كشف بسيار بالايي بود. عدو شود سبب خير، گر خدا خواهد.
نامه‌اي از آن روزها كه در سفر به ايتاليا مي‌رفت براي دوست خود غريب نوشته است كه در آن مفاهيم و معاني زيادي ديده‌ام كه به عنوان يك محقق يكي از موومان‌هاي كاپريس را به خود اختصاص مي‌دهد. آن‌ها از اول دبستان تا فارغ‌التحصيلي از هنرستان عالي با هم همكلاس بودند و اثر سوئيت شهر مرجان هم باعث شد كه حنانه بورس تحصيلي يك ساله را دريافت كند. جالب است سوئيت شهر مرجان (بر اساس) داستاني از غريب نوشته شده بودکه به همان عشق شکست خورده .... و شهر مرجان او را به اين سفر اعجاب‌انگيز رهسپار كرد. او یک ماه در راه بود تا به رِم رسيد. سفر جاودانگی مرتضی حنانه. از اواخر ‌آذر ماه 1332 تا اوايل بهمن 1332. (حدوداً فوريه 1955 به رُم مي‌رسد).
به هر حال، سالهاي دور و مه‌آلود 1326 تا 1332 ماجراي تأسيس اركستر سمفونيك تهران و رسيدن به سمت رهبري اركستر سمفونيك تهران و … (دريغ از يك تشويق) ازداستاني كه باعث خلق كاپريس ‌شد، من آن آگاهي را كه دنبالش بودم را يافتم و فهميدم،ودیگر اندوهی از جنس فراتری مرا تسخیر کرد.ولي رهبران اركستر در اين باره هيچ اطلاعي نداشته‌اند كه البته تقصير ايشان نبوده است. در صورت اجراي مجدد، خودم همة ماجراها را براي رهبر تعريف و نتيجة تحقيقاتم در اين مورد را در اختيارش خواهم گذاشت.


پس از تحصيلات خودم، مدتي نيز در دانشگاه هنر، نزد استاد عزيزم،‌ شريف لطفي كه مدير دانشكده موسيقي بودند، پيانو تدريس مي‌كردم تا سال 1381، امّا تحقيقات ادامه داشت. در طي اين سالها در آموزشگاه‌هاي مختلفي هم كار كردم. بگذريم. . ويرايش دوم اين اثر از سال 1346 تا سال 1352 طول مي‌كشد. من تا دو سالگي خود هر روز آن را مي‌شنيدم و حتي تغييرات آن را هم تشخيص مي‌دادم. گاهي به بيمارستان و لحظات آخر زندگي مرتضي در مهر ماه 1368 كه در تنهايي با هم حرف زديم، فكر مي‌كنم. حال مي‌فهمم كه او به من چه كدي Code را داده بود.
اجراي ورسيون دوم هم مورد تأييد خود حنانه قرار نگرفت هر چند مورد تأييد پيانيست معروف نابوكف، Nabukoff قرار گرفت. ..ولی جبر تقدیری دست او را بسته بود.اجرا نشدنش وضبط ان ..........................
(آخرین نگرش كاپريس) از 1353 تا 1365 به اوج تكامل خود رسيد.
كه اكنون، كامل‌ترين نگرش آن است،. متأسفانه هنوزهم ضبط نشده و اجراي خوبي هم هنوز از آن نداريم. (البته من فقط پارت سولوي آن را در استوديو ضبط كرده‌ام.)
امروز رهبر علاقمندي هم پيدا نمي‌شود كه حوصلة فهميدن و تسلط روي انديشة اين اثر را داشته باشد. چون تحقيقات دشواري نيز به همراه دارد و از طرف ديگر انتقال آن به اعضاي اركستر، خود كاري دشوارتر است. اين كار به لحاظ ساختاري كمپوزيسيون، از پلي مدال‌ها Polymod و پلي كنترمدال‌ها Polycontremod و يا دقيق‌تر بگويم يعني نه حتماً آميزش (مُد با كنترمد خودش) در حالي كه در آن واحد مي‌توان آزادانه از تلفيق چند مُد،هم استفاده كرد. سپس به همان مقدار هم از به كار بردن چند كنترمد نيز مي‌توان استفاده برد و هارموني كه بين اين زوج‌ها (مدها و كنترمدها) نقش بازي مي‌كند را آرموني زوج مي‌نامد و در آن فاصله، رولِ اصلي را بازي نمي‌كند مگر فاصلة چهارم و درجة چهارم گام كه اعتبار مداليته را در سيستم زوج بيشتر مي‌كند. باید گفت که مد را به گام ولی در شرایط دیگری تبدیل میکنیم که قابل کمپو.یسیون یا افرینش باشدو از اصالت مدالیته هم نکاهد. در اين شيوه، تم‌هاي ايراني با حفظ اصالت هم در مُد خودشان و هم ريتم در كنترمدال‌هاي خود، مي‌توانند خيلي راحت سبب ايجاد يك نوع (كنترپوان خاص و …) ايده‌آلي بشوند. حال اگر در انتخاب فواصل آكوردهايمان، از فواصل اول و دوم و چهارم، ششم، استفاده كنيم تناسب كامل‌تر مي‌شود مي‌توان نقش آن را درك كرد. لازم به يادآوري است كه مسئله اصلي به هيچ وجه فاصله نيست زيرا در موسيقي،‌ فاصلة فرد را مي‌توان معكوس فاصلة زوج ناميد. بلكه مهم زوجيّت (مدها و كنترمدها) كه درجه چهارم آن‌ها يك صداي واحد است، مي‌باشد. يعني مدها و كنترمدها بايد حتماً در دومینانت یا ايست مركزيّت داشته باشند.
مي‌بينيد كه كاپريس به لحاظ زبان شخصي و فلسفي كاري است بسيار دشوار، زيرا اصالت ريتم هم به آن اضافه مي‌شود و عملاً دست ما را در حنا گذاشته و درد كم تكنيكي، درد بزرگ موسيقي ايران و درد مدرنيته Modern يعني فهم استقلال نت‌ها و استقلال اصوات جديد (نه فواصل جديد) آهنگساز و موسيقيدان بزرگ را آزار داده است. چه سود از پيانيستي كه قطعه را درك نكرده و چه سود از رهبري كه كاپريس را نمي‌تواند بشناسد. در اين راه بايد خيلي سعي كرد. من در اينجا نمي‌خواهم انتقادي به عمل بياورم ولي خلق و خوهاي ناهنجار محيط هنري مانند اركستر، يك سوليست را (پيانيست) كه بايد در اجزاي چنين آثاري تمركز لازم را داشته باشد، ممكن است بيشتر بيازارد زيرا مقام و منزلت سوليست در اين اركسترها، هيچ معنايي ندارد بلكه با اركستر نواختن منّتي است بر سر سوليست كه امروز افتخار دارد با اين اركستر با آن اركستر تكنوازي كند چه برسد به اين كه اثر يك آهنگساز جهاني ايران را كه به اوج تكامل نزديك شده است بخواهي با آنان اجرا كني. خوب معلوم است نتيجه چه مي‌شود …………
استفاده از تم‌هاي اصيل فولكلور ايران نيز نقش مهمي در كمپوزيسيون اين اثر دارد.
آفرينش بر مبناي مقامهاي موسيقي ايران (A + B+ C+ D)
(A B ) C + D
(polymodalité + contrepolymodalite) + (polyrythmique) + polythematique
برای اطلاع بیشتر با هارمونی زوج و پولیفونی زوج و اشنایی بیشتر با این زبان نوین باید متن کامل تحقبق مرا همراه با نمودارها و مثالهای تخصصی نزد خودم با دیدگاه نوین تر ببینید.میتوانید با من با شماره ۰۹۳۵۵۹۱۱۵۱۳ تماس بگیرید.
*******************************
در اين اواخر خودم شاهد بوده‌ام كه آثار هر آهنگساز ايراني را اجرا كرده‌اند. جز مرتضي حنانه را.
از خود مي‌پرسم چرا؟ بعضي‌ها در گوشه و كنار مي‌گويند: او بسيار تند مزاج و عصبي بوده و صراحت كلام داشته است. يعني نبايد صراحت كلام داشت؟ بايد لبخندي بر لب داشته باشي و مقدمات اجراي كاري بس دشوار كه حاصل 30 سال صبر و شكيبايي است را به جايي برساني و تا همگان از دستت راضي و خشنود باشند؟ نه دوستان، همة اين چيزها با هم غير ممكن است.
(آناليز كوچكي از اورتور (مقدمه) تا سولوي پيانو.)
در كاپريس لعنتي همة فلسفه‌ها و انديشة اصلي كمپوزيتور به تكامل بسيار نزديك‌تر شده است. زيرا اگر آثار قبلي را آناليز كنيم ممكن است در آن از يك (mode و C mode) استفاده و ريتم در آن محدودتر باشد. اما در كاپريس واقعاً (كنترپوان زوج) فلسفة (زوجيّت مُدها) يعني استفاده از (چند مد + كنترمد آن‌ها) دستاورد (سيستم آرموني) زوج است كه رنگ‌آميزي جديدي از موسيقي ايران را نمايان مي‌سازد.
مانند شروع آن در (اصفهان و شور و كنترمدهاي آن‌ها) ميزان 7 كه شاهد يك كنترپوان در مد چهارگاه در دست راست و كنترپوان آن در دست چپ با حركت متضاد مي‌باشند. اين بار در كاپريس كنترپوان زوج سبب ايجاد آرموني زوج مي‌شود. اين ديگر به سليقة كمپوزيتور Composer دارد كه چه نوت‌هايي را با چه فواصلي در آكوردهايش استفاده بكند. ولي استفاده از فواصل، زوج (1-2-4-6-8) اساس اين سيستم بوده. در اينجا آزادي انتخاب در آكورد به وضوح ديده مي‌شود. چون ديگر مبناها تثبيت شده‌تر و تكامل‌ يافته تر شده‌اند.
(زوجيّت مُدها) را مي‌توان به نام (ازدواج مُدها) كه تئوري جديدست كه خود من از آثار آخر پدرم كشف كردم عنوان كرد. من مشغول نوشتن اين تئوري نيز مي‌باشم كه انشاءالله اثبات شود.این کار در موسیقی تلفیقی ایران و جهان روی ساختار مدهای تلفبقی از 2 تتراکورد که اثر خودم است نگرشیست مدرن و مفهومی تر و جهانی است.
با اجرا نكردن آثار او، مرتضي حنانه به فراموشي سپرده نمي‌شود. او كه خود به جبر تقديري (دترمينيزم متضاد) determinisme كه بر ضد او و افكارش حركت متضادي داشت و شديداً به آن اعتقاد داشت مي‌گفت: كه اين دترمينيزم مي‌خواهد من و آثارم مطرح نشويم، و گاهي كاملاً در نااميدي مطلق و حزن فلسفي غمگين كه در آثارش به وضوح شنيده مي‌شوند فرو مي‌رفت. او به جاودانگي فكر نمي‌كرد بلكه طبق فلسفة خودش به متضاد جاودانگي فكر مي‌كرد كه همين عامل باعث جاودانه شدنش شد. در سال 1379 من سعي كردم كه آقاي ناصري را راضي كنم كه با اركستر سمفونيك تهران «اثر» را ضبط و اجرا نماييم ولي او به من گفت به لحاظ تكنيكي آماده نيستم و من به ناچار كنسرتوي فامينور باخ را از روي نوت اجرا كردم. كه برايم جالب بود كه كساني هنوز بر سر گرفتن پدال، در ايران تفكر مي‌كنند، كه آيا در اجراي آثار باخ با پيانو، مي‌شود پدال گرفت!!؟ بهتر بگويم مي‌گويند در اجراي باخ پدال نمي‌گيرند. گويا در قرن 17 داريم اثر يوهان سب ستيان جوان را با هارپسيكوردي داغان اجرا مي‌كنيم. چه رسد به مدرن …. .
چندي پيش C.D اجراي اورتور هزار دستان را با اركستر سمفونيك مجارستان به رهبري آقاي منوچهر صهبايي ديدم كه در خارج منتشر شده بود، آن را خريدم و مقايسه كردم، در جاهايي ايشان به ساختار آرمونيك اين قطعه كه به گفته خودشان از زيباترين تنظيم‌هاي اركسترال است به ميل خودشان تغييراتي داده‌اند. به هر حال ايشان بهتر از ديگر رهبران ايراني در حال حاضر با پارتيتوهاي پدرم آشنا هستند و اگر بشود به ياري خداوند با ايشان در اين مورد صحبت خواهم كرد. و آن عده از دوستان و دانشجوياني كه فكر مي‌كنند اثر يك آهنگساز ايراني اگر با اركستري خارجي اجرا شود داراي ارزش بالاتري مي‌شود سخت در اشتباهند، زيرا انديشة كمپوزيتور جاودانه مي‌ماند و اجراي هر اركستري با ديگري فرق دارد مگر رهبر خود آهنگساز باشد. پس نهايتاً (تز از آنتي‌تز)* مهم‌تر است. بهتر است اينگونه بحث‌هاي غير حرفه‌اي را نكنند زيرا انسان را يك باره به شك مي‌اندازند.
آقاي چكنوازيان در گفتگويي به مرتضي حنانه اشاره‌اي كرده و گفته‌اند كه:
او يك نابغه بود ولي امكان آن را نداشت كه آثارش را با اركستر بزرگ اجرا كند. اين حرف استاد چكنوازيان به لحاظ حقوقي كاملاً صحيح ولي متأسفانه از نظر حقيقي ايجاد ابهام مي‌كند. اين گفته آقاي چكنوازيان كمي باعث سوء تفاهماتي در مجامع هنري و موسيقيايي ايران به خصوص در دانشجويان عزيز شده كه با لبخندي تلخ از من مي‌پرسيدند:ا
يعني آقاي حنانه پول نداشتند كه كارش را با اركستري در خارج اجرا كنند؟ و يا بعضي از آنان چنان وانمود مي‌كنند كه چون در اروپا بوده‌اند و C.D از او نديدند او را نمي‌شناسند چه افتخاري! چون بقيه همه در خارج C.D داده‌اند. و من همواره تصحيح مي‌كنم كه: عزيزان او امكان آن را نداشت كه آثار بزرگش را به علت بي تكنيكي حاكم بر اركستر بزرگمان، كه دردناك‌تر است، اجرا كند. و هميشه از اين موضوع ناراحت بود. او حتي با اركستر سمفونيك فارابي (آثارش[7]) را اجرا نكرد. زيرا براي آن‌ها ارزش بسيار قائل بود ولي هميشه آرزو داشت كه اين كاپريس را با «اركستر سمفونيك تهران» اجرا و ضبط كند كه متأسفانه آن روز را نديد. ولي به من گفته بود و در لحظات قبل از مرگ گفت تأكيد كرد كه: اگر اين آرزوي من را برآورده كردي حق داري لقب لعنتي را از روي آن برداري. من در اينجا حتماً از مسئولين و به ويژه آقاي منوچهر صهبايي و همه اهنگسا.ان محترم خواهش مي‌كنم كه به اين كار ارزش بگذارند و من هم حاضرم تا تمامي تجربه‌ام را در اين زمينه در اختيار بگذارم. به اميد اجراي اين كار بزرگ در ايران خودمان و حل شدن موضوع تكنيك و مسائل جانبي. در اجراي مدرن و ديدگاه جديد به موسيقي ايران قدم بگذاريم.
در پايان براي نسل امروز و براي خودم آرزوي اجرا و ضبط كاپريس لعنتي را دارم و مي‌خواهم نسل جوان ما با آثار حنانه بيشتر آشنا بشوند. من C.Dهايي را در اين زمينه با مؤسسه فرهنگي ماهور انتشار داده‌ام كه همه در ايران ضبط و اجرا شده و ارزش تاريخي هم دارند. و آرزو مي‌كنم زودتر آثار چاپي او هم سروسامان بگيرند. از جمله: تئوري موسيقي ايران- تئوري آرموني زوج و خود رسالة آرموني زوج و پارتيتورهاي آثارش. من در اين راه ديگر از خودم گذشته‌ام و هر كاري بتوانم انجام خواهم داد، زيرا من قول داده‌ام… از بد قولي انتشارات چنگ كه سالهاست اركستراسيون شارل كوكلن را مي‌خواهند چاپ كنند شخصاً از هنرمندان كه از 1357 تاكنون منتظر مانده‌اند، زيرا … به نظرم ديگر اين اثر هم فراموش شده و ارزش ندارد. اما آثار پيانويي حنانه مجموعه‌اي زيباست كه حتماً بايد چاپ بشود كه انشاءالله به زودي فكري خواهيم كرد.
امير علي حنانه – تهران
به تاريخ اول شهريور ماه 1387 تهران
به ياد مادر عزيزم خانم آذرميدخت عظيما كه در همه دوران زندگي پدرم او را درك كرد و زحمت فراوان كشيد.
به ياد شهين حنانه كه تا آخرين لحظات حامي من بود و روحش شاد.
به ياد زنده‌ياد فريدون ناصري كه در سال 1369- 1379 با هم همكاري صميمانه‌اي داشتيم، روحش شاد باشد.
به ياد زنده‌ياد حشمت سنجری كه در دقايق آخر سرپرستي اركستر سمفونيك تهران مرا در آغوش گرفت و گريه مي‌كرد و ناراحت بود (آذر 1368). روحش شاد باشد…
صميمانه از استاد عزيز جناب آقاي فخرالديني تشكر مي‌كنم كه به ياد پدرم هستند و هميشه از او براي شاگردانش تعريف مي‌كنند و با اجراي آثارش توسط اركستر ملي خود نيز جاودانه شدند و من ايشان را خيلي دوست دارم و پدرم از ايشان خاطراتي زيبا هميشه تعريف مي‌كرد. (متشكرم).

(( چرا بايد برادر بزرگترم مهدي با آن مرض نفرين شده سرطان در 48 سالگي و برادر كوچكتر در 28 سالگي با آن تصادف لعنتي به مرگ محكوم بشوند؟ آيا مسئوليتي بر عهده دارم؟ آيا چيزهايي كه نوشته‌ام داراي كمترين ارزش فرهنگي براي اين آب و خاك مي‌باشد؟ نمي‌دانم…))
لحظاتي از خاطرات تلخ و دردناک مرتضي حنانه 13/4/1362
امیر علی حنانه پس از پایان تحقیق مهر ۱۳۸۷ به یاد مرتضی حنانه و خداحافظ پدر عزیزم، دیگر آرام باش که کاپریس لعنتی را محکوم کردم.


توضیحات:
[1] . اين بدين سبب بود كه در هنگام كار روي كاپريس همزمان مشغول تحقيق و مطالعه بر روي موسيقي مدال ايران بود.
[2] . به گفتة خودش در اولين اجرا در تخت جمشيد در سال 1346، او توقع شنيدن چيز ديگري را داشت و اصلاً از آن اجرا خوشش نيامد و راضي نشد. به هر صورت اين اثر در همان شب با استقبال شنوندگان و مخصوصاً اجراي خوب سوليست Luecet Martirussian و رهبري خوب فرهاد مشکوت مواجه شد..
[3] . ويرتواز يا سبك نواز. در مسكو انجمن ويرتوزهاي جوان هر سال پيانيست‌هاي خوب را شناسايي و به دنياي موسيقي جهان معرفي مي‌كند. Virtuose
[4] . پس از ماجراي ترامواي رم، آنان در مكاني به نام Portafortuna يكديگر را ملاقات كردند. منظور من آن مكان عجيب است «Portafortuna«. اين كلمه بارها به صورت مرموزي در يادداشت‌هاي پدر، به چشم مي‌خورد.
[5] . اركستر سمفونيك تهران به رهبر مرتضي حنانه در روز پنجشنبه 20/1/1332 ساعت 18 برنامه شامل قسمت اول: 1) اورتور فيدليو اثر بتهوون. 2) سمفوني 40 موتسارت سپس آنتراكت- فنلاندياFinlandia اثر سيبليوس و در خاتمه سوئيت شهر مرجان اثر مرتضي حنانه اجرا مي‌شود كه سفيد وقت آقاي چرولي بورس تحصيلي مطالعاتي يك ساله به او اعطا مي‌كند. ولي حنانه پس از عزيمت به ايتاليا به علت ناتمام مانن تحصيلاتش در سال 1340- به تهران باز مي‌گردد. يعني از 1954 دسامبر تا 1962 اين سفر تحصيلي به طول انجاميد.
[6] . در سيستم آرموني ابداعي زوج مُد (mode) عبارت است گامي كه بر مبناي مقامها و يا دستگاه‌ها به وجود آمده باشد. در اين حالت مُد دو گاه يا شور در سيستم 12 نيم پرده‌اي آمده است: كنترمد: Contremode گامي است از هر جهت متضاد و مختلف Mode. بايد محتوي صداهايي كه در مد اصلي وجود ندارد بوده باشد. در جهت مخالف مُد (متضاد مد). سيستم 12 نيم پرده‌اي.
* خلاقيت داراي ارزش هنري است نه نهايتاً اجراي آن …
[7] . در كارهاي مرتضي حنانه وقتي مي‌گويم آثار يعني آن دسته كه داراي (op) مي‌باشند. كه تعدادشان به 20 عدد مي‌رسد. كه خودش به عنوان اثر به آن‌ها مي‌نگريست. نه موسيقي‌هاي فيلم يا تنظيم‌ها.